Genel
İlaçlar

Antibiyotik Zararları ve Yan Etkileri Nedir?


Antibiyotik, Sir Aleksander Fleming adında İskoçyalı bilim adamı tarafından keşfedilmiş bir penisilindir. Hayvansal veya bitkisel organizmalarda çıkarılan Ve özellikle de küf mantarlarında bulunan ya da yapay olarak elde edilen birçok mikrop türevlerine karşılık kullanılan teramisin, penisilin, streptomisin gibi maddelerin ortak adı olarak bilinir.

Antibiyotik yan etkileri son zamanlarda kullanımı oldukça yaygınlaşan gerekli olmadığı halde iyileştirici niteliği olduğuna inanılarak en çok tüketilen ilaçlardan biri olan antibiyotik, dikkatli kullanılmadığında ise vücuda zarar veren bir ilaçtır. Bunun en etkili ve belirgin özelliği ise ishal ve kusmadır.

Ülkemizde ise Sağlık Bakanlığınca doktor tarafından reçeteye yazılmadığı takdirde de eczanelerde satışı yasak olan ilaç, bazı hastalıkların ise tedavisinde adeta bir hayati nitelik taşır. Fakat çocuklarda gereksiz kullanım patojen mikroorganizmalar olarak adlandırılan vücut direncini azalttığı nedeniyle hastalıklarında iyileşme sürecini olumsuz etkilediği antibiyotiklerin dikkatli kullanımına özen göstermek gerekiyor.

Antibiyotiğin Zararları Nelerdir?

  • Karaciğer fonksiyonlarını bozabilir. Karaciğer fonksiyon testleri kan tetkikleri adı verilen bu kontroller sırasında antibiyotiğin yan etkilerini gözlemleyebiliriz. Karaciğer hastalığı olan hastalarda ise, karaciğerde metabolize olacak bir antibiyotik kullanımından kaçınmalıdır.
  • Ciddi alerjik reaksiyonlar oluşturabilir. Bu reaksiyonlar sadece kaşıntı ya da deri dökülmesi şeklinde gözlemlenebildiği gibi ölümle sonuçlanacak kadar şiddetli olabilir.
  • Böbrek yetmezliği yapabilir. Antibiyotik, böbrekler üzerinde toksik etkiler oluşturarak organ yetmezliğini tetikleyecek kadar güçlü bir ilaçtır. Akut böbrek yetmezliği hastalığının ise %5’i kullanılan ilaçlar sayesinde gelişiyor.
  • Antibiyotik kullanımı ilişkili olarak ishale yol açmaktadır. Normal süreçlerde bağırsak içerisinde 400’den fazla bakteri ve türevleri bulunuyor ve hatta bunlar hastalık oluşturmadıkları halde, fayda bile sağlıyorlar. Antibiyotik kullanımı ise bu normal florayı bakterilerin ölmesi ve bu nedenle fırsatçı bakterilerin üremesine olanak sağlıyor. Böylelikle ishal gerçekleşiyor ve hatta dizanteriyi taklit edebilen kanlı ishal bile gerçekleşebiliyor.
  • Obeziteye neden olabilir. Son zamanlarda yapılan ciddi araştırmalar neticesinde, özellikle bebeklik ve çocukluk döneminde gereksiz antibiyotik kullanımları ilerleyen zamanlarda obezitenin daha çok görüldüğü gözlemleniyor.

Gereksiz Antibiyotik Kullanımı Yan Etkileri Nelerdir?

Antibiyotik bakteri kaynaklı hastalıkların iyileşme sürecinde hayati önem niteliği taşırken antibiyotik yan etkileri nedeniyle gereksiz kullanımdan kaçınılması gereken bir ilaçtır. Bazı insanlarda bilinmeyen bir antibiyotik alerjisi reaksiyonu ortaya çıkabilir.

Özellikle penisilin ve sefalosporin adı verilen antibiyotiklere karşı bazı insanlarda antibiyotik alerjisi meydana gelebilir. Deride kaşıntı, dökülme, nefes alırken zorlanma, ani tansiyon iniş ve çıkışı, kalbin hızlı atması, bilinç kaybına varacak kadar yan etkileri gözlemlenebilir. Bununla beraber ishal, kusma, şişkinlik, bulantı, iştah kaybı, hazımsızlık, sindirim sistemi rahatsızlıkları ve karın ağrısı antibiyotiğin bilinen en belirgin yan etkileri arasındadır.

Bağırsak florasını etkileyerek obezite veya aşırı zayıflık hali gözlemlenebilir. Bağırsak dengesinin bozulması ise ağızda yara, ülser, dudak uçuğu ve dudakta pamukçuk oluşumuna varacak şekilde ciddi yan etkileri bulunabiliyor.